PALMY

Butia Capitata | Chamaerops humilis | Jubaea Chilensis | Nannorrhops Ritchiana | Rhapidophyllum Hystrix | Sabal Minor | Sabal Palmetto | Serenoa Repens | Trachycarpus Fortunei | Trachycarpus Takil | Trachycarpus Wagnerianus | Washingtonia Filifera | Washingtonia Robusta

BANANOWCE

Musa Basjoo | Musa Sikkimensis | Musella Lasiocarpa

AGAWY

Agave Neomexicana | Agave Utahensis

JUKKI

Yucca Filamentosa | Yucca Glauca

Butia Capitata

- Jelly Palm: Jej ojczyzną jest Ameryka Południowa, a konkretnie południowa Brazylia, Paragwaj, Urugwaj oraz północna Argentyna. Jest to prawdopodobnie najbardziej mrozoodporna palma pierzasta. sJej wytrzymałość szacuje się na -12C bez okrycia. Odznacza się długimi pierzastymi liśćmi, dosyć wrażliwymi na silne wiatry i pniem o długości średnio ok. 5m. Zwykle jest on porośnięty liściami, lecz często zdarzają się osobniki z gołym pniem. Jest to również uzależnione od gleby na jakiej rosną, dlatego możemy spotkać butię w różnych formach. Palmy rosnące w suchej i słabej ziemi są niższe, z mniejszymi liśćmi. Produkuje jadalne, smaczne owoce koloru od żółtego do pomarańczowego, wielkości około 2.5cm w dużej ilości, które można spożywać również nieprzetworzone, ale robi się z nich głównie galaretki czy konfitury. Preferuje pełne słońce lub umiarkowany cień, w którym wytwarza dłuższe liście. Gleby najlepiej piaszczyste, dobrze przepuszczalne, ale łatwo przystosowuje się do innych warunków i jest odporna na suszę. Systematyczne podlewanie i nawożenie nagrodzi nas szybciej rosnącą rośliną.

Zdj. na licencji GFDL Autor: William Avery

do góry strony

Chamaerops Humilis

Europejska Palma Wachlarzowa / Karłatka Niska: Pochodzi z ciepłych wzgórz i gór basenu M. Śródziemnego (pd-zachodnich regionów Europy oraz pn-zach. Afryki) od Włoch po Maroko i na wschodzie po Turcję. Wytrzymuje bez okrycia temperatury -12C, więc polecana jest do regionów z łagodniejszymi zimami. Trochę większą mrozoodporność zdaje się wykazywać odmiana argentea z gór Atlas. Rośnie dość szybko i jest odporna na suszę. Tworzy zwykle kępy do ok. 4.5m wysokości. Liście przeciętnie osiągają długość pół metra i podobnie szerokości. Kolorystycznie roślina jest bardzo rozmaita: od niebiesko-zielonego po szaro-zielony, jak i również przybiera różne formy. Palma bardzo szybko przystosowuje się do różnych rodzajów gleby, jeśli jest dobrze zdrenowana. Nie lubi gleb mokrych, bagnistych. Preferuje jasne, słoneczne stanowiska, lecz dobrze radzi sobie również w częściowo zacienionych miejscach. W sporym cieniu palma rośnie raczej wszerz, niż w górę. Aby zapewnić szybki wzrost należy reguralnie podlewać i nawozić. Podlewamy umiarkowanie. Odpowiednio przycięta wygląda naprawdę bardzo dekoracyjnie.
Zdj. na licencji Creative Commons Attribution ShareAlike 2.5 Autor: Tato Grasso

do góry strony

Jubaea Chilensis

- Honey Palm: Pochodzi ze stromych wzgórz i stoków pd-zach. części Ameryki Południowej. Niegdyś lasy składające się z tych palm porastały Chile od poziomu morza do podnóży gór. Z powodu dużego zapotrzebowania na ich słodki sok gatunek ten został dość mocno przetrzebiony, w związku z czym rząd chilijski wydał nakaz zabraniający tych praktyk. Imponująca mrozoodporność jak na palmę z pierzastymi liśćmi: do -15C. Bardzo wolny wzrost - jest to jeden z najwolniej rosnących gatunków. Osiąga nawet ponad 30m wysokości, a jej szary, prosty pień może mieć średnicę nawet ponad 1 metra. Wymaga jasnego, słonecznego stanowiska. Preferuje dobrze zdrenowaną ziemię. Nie nadaje się do uprawy blisko morza, gdyż nie toleruje soli. Nie wymaga upalnych okresów letnich. Bardzo słabo znosi mróż w połączeniu z silnym wiatrem. Jest odporna na suszę, jednak najlepiej czuje się na stanowiskach, gdzie jej dobrze rozwinięty system korzeniowy ma dostęp do wód podskórnych. Jej sok jest bogaty w cukry proste i wykorzystuje się go najczęściej do produkcji słodzików lub alkoholu zwanego Chilijskim winem palmowym.

Zdj. na licencji GFDL Autor: SteffenMP

do góry strony

Nannorrhops Ritchiana

- Mazari Palm: Jej ojczyzną są pustynie środkowej Azji od Afganistanu i Pakistanu do Półwyspu Arabskiego. Zagrożona w naturalnym środowisku, jako że jej sztywnych liści używa do wyplatania m. in. koszy. Jest jedną z najbardziej mrozoodpornych palm, choć jej mrozoodporność nie jest do końca znana. Ocenia się ja na ponad -18C, a niektóre źródła podają nawet więcej. Gatunek ten nie wytwarza zwykle tradycyjnego pnia i dorasta do wysokości ok. 3-6m i co najmniej tyle samo w szerokości. Rośnie zwykle w kępach. Najlepiej rośnie w pełnym słońcu. Toleruje bardzo słabe, mało żyzne i suche, piaszczyste, dobrze zdrenowane gleby. Wzrost bardzo powolny, choć lekkie nawożenie i dodatkowe podlewanie podczas suchych okresów może znacząco przyspieszyć jej wzrost. Jedna z najbardziej odpornych na susze i zmiany pogody palm mrozoodpornych. Roślina jest przystosowana do typowo pustynnych warunków: ekstremalnego ciepła i zimna. Najlepiej sobie radzi w suchym klimacie, choć będzie rosła również w innych warunkach.

Zdj. na licencji GFDL Autor: Stan Shebs

do góry strony

Rhapidophyllum Hystrix

Zwana również palmą igłową ze względu na liczne cienkie kolce, które wytwarza. Pochodzenie: południowo-wschodnie Stany Zjednoczone. Uważana za jedną z najbardziej mrozoodpornych palm świata. Wg oficjalnych źródeł wytrzymuje temperatury -23C i jest dosyć odporna na wilgoć, a nawet potrafi wytrzymać przez jakiś czas zalewanie i stojącą wodę. Charakteryzuje się bardzo powolnym wzrostem i kiełkowaniem z nasion do dwóch lat, co może tłumaczyć jej małą popularność w ogrodach mniej cierpliwych działkowiczów. Jest dosyć niska. Dorasta zwykle do 2m wysokości, choć zdarzają się kilkudziesięcioletnie okazy dorastające do 3m. Rosnąc tworzy kępy. Stanowisko zacienione lub częściowo zacienione - w chłodniejszym klimacie sadzić w miejscu nasłonecznionym. Preferuje gleby lekko wilgotne, dobrze zdrenowane, ale oczywiście poradzi sobie bez problemu na suchych. Dorosłe, dobrze ukorzenione okazy są odporne na suszę i doskonale sobie radzą w zacienionym stanowisku. W stanie Floryda palmy te zostały uznane za zagrożony gatunek. Nawozić lekką dawką nawozu w płynie kilka razy wiosną i latem.

do góry strony

Sabal Minor

- Dwarf Palmetto: Kolejna palma rosnąca w kępach pochodząca głównie z wilgotnych lasów i wąwozów pd-wsch. stanów USA, od Florydy po wschodnią Północną Karolinę i wschodni Texas. Jedna z najbardziej wytrzymałych na mróz palm. Jej mrozoodporność określa się na -20C. Cechuje ją dosyć powolny wzrost. Wykształca bardzo krótki pień lub pień wrastający do dołu i dorasta do około 2.5m wysokości. Liście koloru niebiesko-zielonego. Lubi dużo wilgoci i słońce, którego potrzebuje w bardzo dużej ilości, aby przetrwać i rosnąć. Do rozwoju wymaga bardzo gorącego lata z temperaturami ok. 30C, dlatego w niektórych krajach jej roczne przyrosty niestety będą niewielkie lub żadne. Trochę mniejszą mrozoodpornośc wykazują odmiany Luisiana i Tamaulipas.

do góry strony

Sabal Palmetto

- Cabbage Palm: Pochodzi z regionu pd-wsch. Stanów Zjednoczonych, Kuby i Wysp Bahama. W Stanach spotkać ją można od Florydy przez wybrzeża Georgii, Pd. Karoliny, Kalifornii, a nawet Hawajów. Dorasta do 20m wysokości z pniem o średnicy ponad pół metra. Liście stanowią jakby połączenie liściastych i palczastych. Mrozoodporność do -14C, choć znane są przypadki większej odporności. Lubi stanowiska w pełnym słońcu lub lekkim cieniu. Osobniki rosnące w dużym zacienieniu wytwarzają znacznie cieńszy pień. Wilgotność preferuje średnią, lekkie regularne podlewanie. Bardzo szybko przystosowuje się do warunków glebowych i otoczenia, w związku z tym wymaga minimalnej troski. Znosi suszę, stojącą wodę, a nawet zalewanie. Ma bardzo duża odporność na silne wiatry, słone wiatry przybrzeżne, choć zle znosi zalewanie korzeni słoną wodą. Przez pierwsze kilka lat do dziesięciu wzrost powolny. Regularne podlewanie i nawożenie znacząco przyspieszy wzrost rośliny. Po tym, jak palma zacznie wytwarzać pień zaczyna szybciej rosnąć. Częste je zwisanie martwych, suchych liści z korony palmy, tworzące jakby "brodę". Sabal Palmetto jest drzewem stanu Floryda, a nawet występuje na fladze Pd. Karoliny. Z części oczek młodych roślin i stożków wzrostu, które wyglądają podobnie do ogórka (stąd nazwa), przyrządza się potrawy, m. in. sałatki, co przyczynia się do zmniejszenia liczby populacji tych pięknych roślin. Głównym zagrożeniem tych roślin jest bakteria Fitoplazmy, która panuje na zachodnim wybrzeżu Florydy.

do góry strony

Serenoa Repens

- Saw Palmetto: Palma sabałowa pochodzi z pd-wsch. Stanów Zjednoczonych i naturalnie rośnie od Florydy, przez Pd. Karolinę aż do pd. wsch. stanu części Louisiana i Arkansas. Rośnie w ielu środowiskach: od piaszczytych nadmorskich wydm po lasy sosnowe, a nawet na mokradłach. Mrozoodpornośc szacuje się na -15C. Bardzo powolny wzrost i długowieczność. Wiek niektóre osobników na Florydzie szacuje się nawet na 700lat! Dorasta zwykle nie więcej niż do 4m. Łodygi uzbrojone są w ostre kolce. Rośnie tworząc kępy. Dobrze ukorzenione osobniki wymagają bardzo mało opieki. Lubią pełne słońce, lecz radzą sobie również w częsciowym cieniu. Tolerują zarówno suche gleby, jak i wilgotne. Owoce Palmy Sabałowej używane są do leczenia zaburzeń związanych z prostatą, a nawet uważa się, że mogą zapobiegać rakowi tego gruczołu. Z tego powodu owoce stały się obiektem zainteresowania ludzi, którzy masowo zaczęli przetrzebiać kępy sabałowe w poszukiwaniu owoców.
Zdj. na licencji Creative CommonsAttributionShareAlike 2.0 Autor: oakum

do góry strony

Trachycarpus Takil

- Kumaon Fan Palm: Niewielkie, ostatnie sztuki tego gatunku odkryto w prowincji Uttar Pradesh w środkowo-północnych Indiach, gdzie rosną na wysokości 2400m. Spora liczba z nich jest uprawiana w turystycznym regionie tego kraju. Prawdopodobnie rosną również w niedostępnych dla turystów miejscach zachodniego Nepalu. Takil jest wysoką palmą, podobną z wyglądu do Fortunei, ale znacznie większą i o kilka stopni bardziej mrozoodporną. Często włókna na pniu naturalnie łuszczą się i odpadają, pozstawiając roślinę z gołym pniem. Wymagania co do uprawy takie same, jak S. Fortunego. Roślina ta została odkryta w latach 1850tych. Ponad 100lat temu populacja tych palm była naprawdę ogromna. Niestety do dnia dzisiejszego większość została ścięta w celach pozyskania włókna. Smutny to fakt. Uwaga! Sporo polskich (i nie tylko) firm oferuje sadzonki tejże rosliny i nasiona. Nie dajcie się nabrać, gdyż w 99% przypadków są to po prostu Fortunei. Podejrzewamy, że część sprzedawców robi to celowo, gdyż Takil jest bodajże najbardziej pożądanym szorstkowcem na świecie.

Zdjęcie: Martin Gibbons & Tobias Spanner, 1998r

do góry strony

Trachycarpus Wagnerianus

- Miniature Chusan Palm: Palma bardzo podobna do Szorstkowca Fortunego, o niższym, bardziej kompaktowym wyglądzie. Pochodzenie nieznane. Jest wielce prawdopodobne, iż dzikie okazy tego gatunku wymarły lub są ukryte gdzieś w niedostępnych regionach Japonii. Odkryty właśnie tam, gdzie był uprawiany. Roślina została sprowadzona na początku wieku przez niemieckiego ogrodnika Albert Wagnera, od którego gatunek zapoczątkował nazwę. Preferuje gleby dobrze zdrenowane. Tempo wzrostu powolone w młodości. W okolicach 4 roku roślina zaczyna gwałtownie przyspieszać swój wzrost.Posiada wszystkie zalety Szorstkowca Fortunego, a do tego minimalnie większą mrozoodporność: do -17C. Jej nieduże, bardzo sztywne liście z białymi włóknami sprawiają, że jest dużo odporniejsza na wiatr i opady śniegu, niż wspomniany Fortunei, choć lepsze miejsca dla niej to te chroniące od silnych wiatrów. Aż dziwne, że palma jest tak mało popularna, gdyż do idealnie nadaje się do naszego klimatu, plus posiada doskonałą odporność na różnego rodzaju choroby i szkodniki. Możemy śmiało polecić ten gatunek do uprawy w Polsce.

do góry strony

Trachycarpus Fortunei

- Chinese Windmill Palm: Najbardziej znana palma mrozoodporna na świecie, pochądząca z Chin, sprowadzona do Europy przez Roberta Fortune. Rozpowszechniona w uprawie niemal w każdym zakątku globu, od klimatów umiarkowanych po tropiki. Sadzona nawet wysoko w górach Ekwadoru i Kolumbii. Mrozoodporność zwykle do -15C, choć przy odpowiednim okrywaniu przeżyje znacznie silniejsze mrozy. Preferuje gleby przepuszczalne, choć z łatwością adoptuje się do innych warunków. Dodatkowe podlewanie w suchych i gorących sezonach oraz nawożenie zaowocuje dużo szybszym wzrostem. Ma bardzo niewielkie wymagania co do uprawy. Toleruje stanowiska słoneczne, jak i zacienione. Przez pierwsze kilka lat rosną dosyć powoli. Ich głównym wrogiem są silne wiatry i zimą wilgoć. Aby się właściwie rozwijać nie wymaga upalnego lata.
Zdj. na licencji GFDL. Autor: Fanghong

do góry strony

Washingtonia Filifera

- California Fan Palm: Nazwa gatunku powstała na cześć G. Washingtona. Jedna z najczęściej uprawianych palm w klimacie subtropikalnym. Naturalnie rośnie na terenach pustynnych i suchych w południowej Californii, zachodniej Arizonie i Meksyku. Jej mrozoodporność ocenia się na -15C. Palmy rosnące w bardzo dobrze zdrenowanej glebie mają wyższą mrozoodporność. Typową cechą wyróżniającą ten gatunek u dorosłych osobników są zwisające suche liście i bawełnowate włókna tworzące charakterystyczną "brodę", dlatego palme często nazywa się Amerykańską Palmą Bawełnianą. Tempo wzrostu szybkie. Może rosnąc nawet do 20m wysokości z koroną rozłożystą na 4-5m. Wytwarza masywny, szary pień o średnicy nierzadko ok. 1m. Z powodzeniem rośnie w różnych rodzajach klimatów i gleb, nawet o ekstremalnie zasadowym odczynie. Bardzo dobrze reaguje na nawożenie w sezonie wiosenno-letnim, szczególnie nawozami o wydłużonym działaniu. Dobrze znosi przesadzanie, nawet dużych osobników. Jest bardzo odporna na choroby i szkodniki. Najlepiej czuje się na stanowisku w pełni nasłonecznionym, co dotyczy również młodych roślin. Ukorzeniona palma jest bardzo odporna na suszę, lecz doskonale reaguje na regularne podlewanie i wilgotną, dobrze zdrenowaną glebę. Wytrzymuje ekstremalnie wysokie temperatury nawet do 50C!
Zdj. na licencji GFDL. Autor: Stan Shebs

do góry strony

Washingtonia Robusta

- Mexican Fan Palm: Nazwa gatunku powstała na cześć G. Washingtona. Naturalnie rośnie w pn-zach. Meksyku, głównie porastając pustynne górskie doliny i kaniony. Bardzo wysoka: dorasta do 25, a nawet do 30m. Jest trochę mniej odporna od poprzedniczki, Filifery. Wytrzymuje do -10C. Preferuje umairkowanie bogate, zdrenowane gleby, ale przeżyje również na tak słabym podłożu jak piasek. Najlepiej radzi sobie w dobrze nasłonecznionych miejsach, ale toleruje lekki cień. W suchym klimacie usychające liście tworzą zwisającą wokół pnia "spódniczkę". Jak poprzedniczka jest, po dobrym ukorzenieniu odporna na szuszę, ale reguralne umiearkowane podlewanie zaowocuje lepiej wyglądającą i szybciej rosnącą rośliną. Cechuje ją w miarę szybki wzrost oraz tolerancja na zasolenie. Bardzo popularna palma w Kaliforni i na Florydzie, ze względu na duże walory dekoracyjne.
Zdjęcie na licencji Creative Commons Attribution 3.0 Unported Autor: Forest & Kim Starr

do góry strony

Musa Basjoo

- Japanese Fibre Banana: Prawdopodobnie najbardziej odporny na mróz gatunek bananowca. Pochodzi z południowych Chin, choć nazywany jest japońskim bananem włoknistym.W środowisku naturalnym potrafić przekroczyć 5m wysokości. Jego mrozoodporność szacuje się na -ponad 20C, a nawet większą. Dotyczy to oczywiście odpowiednio zabezpieczonych części podziemnych tej rośliny. Liście zostają zniszczone już przy lekkim mrozie ok. -2C. Posiada bardzo szybkie tempo wzrostu, przy za pewnieniu mu odpowiednich warunków do rozwoju. Najlepiej czują się na stanowisku osłoniętym od wiatru, gdyż liście są delikatne i łatwo się niszczą pod jego wpływem. Potrzebuje dużo wody i nawożenia. Preferuje stanowiska w pełnym słońcu, ale poradzi sobie również w lekkim cieniu. Basjoo rośnie wypuszczając boczne pędy i tworząc kępy, co owocuje po kilku latach prawdziwym "bananowym gajem". Ma bardzo duże walory dekoracyjne ze względu na swoję piękne, duże liście i ogromne wymiary. 

do góry strony

Musa Sikkimensis

- Darjeeling Banana: jest gatunkiem rosnącym w górskich lasach Himalajów Pn-Wsch. Indii oraz Bhutanu na jednych z najwyższych wysokości n.pm. spośród wszystkich bananowców: nawet 2000m n.p.m. Bardzo szybki wzrost przy zapewnieniu dobrej gleby i dużo wody. Nawet do 4.5m wysokości. Preferuje stanowiska w pełnym słońcu. Jego mrozoodporność jest porównywalna z M. Basjoo, lecz jest bardziej odporny na wiatr od poprzednika. Jak wszystkie bananowce charakteryzuje się wysoce dekoracyjnym wyglądem. Występuje również w odmianie z charakterystycznym ciemnoczerwonym zabarwieniem liści (Red Tiger), która jest szczególnie atrakcyjna wizualnie.

do góry strony

Musella Lasiocarpa

- Chinese Dwarf Banana, Golden Lotus Banana: jest gatunkiem pochodzącym z górzystych terenów  pd-zach. chińskiej prowincji Yunnan, gdzie rośnie nawet na wysokości 2500m n.p.m, czyli prawdopodobnie najwyżej ze wszystkich bananowców. Kwiat tuż przed otwarciem przypomina lotusa, stąd nazywany jest często żółtym lotusem. Mrozoodporność tego bananowca szacuje się na -15C, choć niektórzy są zdania, że zniesie znacznie niższe temperatury. Chodzi oczywiście o część podziemną, gdyż liście ulegają zniszczeniu anwet przy niewielkim mrozie. Preferuje stanowiska w pełnym słońcu lub lekkim półcieniu. Może być alternatywą dla niewielkich ogrodów lub tam, gdzie nie chcemy mieć wielkich roślin, jako że nie przekracza zwykle 1.8m wysokości.

Autor: A. Sobkowiak, Pleszew

do góry strony

Agave Neomexicana

- Mescal: pochodzi z pd-wsch. regionów Nowego Meksyku i Teksasu, m.in pustyni Chihuahua. Jedna z bardziej mrozoodpornych agaw. Dorosłe osobniki potrafią wytrzymać temperatury rzędu -29C. Dorasta zwykle do 70-80cm wysokości. Rośnie bardzo powoli. Posiada atrakcyjne  tworzące rozety sztywne niebiesko-zielone lub srebrno-zielone  liście z ostrymi kolcami na końcach. Preferuje gleby bardzo dobrze zdrenowane, mogą być żwirowe lub kamieniste. Stanowisko w pełnym słońcu. Wymaga na szczęście niewielkiej troski, gdyż podlewać należy ją bardzo rzadko, a zimą wcale. Zakwita tylko raz  w życiu,  tworząc bardzo wysoki żółty kwiatostan, po czym obumiera i po pewnym czasie zastępują ją nowe kiełkujące rośliny.

Autor: Flaigg, Norman G.

do góry strony

Agave Utahensis

Century Plant: Pochodzi z pustynnych terenów USA: Arizony, Utah i Nevady, pustyni Mojave. Występuje w czterech podgatunkach: Utahensis, Kaibabensis, Eborispina, Nevadensis (prawdopodobnie najbardziej odporna na mróz odmiana). Tworzy rozety sztywnych liści, zakończonych kolcami. Mrozoodporność tej agawy szacuje się na -23C. Doskonale znosi upały i jest odporna na suszę. Ukorzenione rośliny wymagają minimalnej troski, gdyż praktycznie radzą sobie same. Wymaga stanowiska w pełnym słońcu i preferuje bardzo dobrze zdrenowane, piaszczyto-żwirowe gleby.

Autor: Stan Shebs Licencja: GNU Free Documentation License

do góry strony

Yucca Filamentosa

- Adam's Needle, Juka Karolińska: Pochodzi ze pd-wsch. części USA, jednak można ją spotkać daleko na północy poza swoim naturalnym środowiskiem. Zwykle nie wytwarza pnia, dorasta przeciętnie do ok. 70cm wysokości, natomiast jej kwiatostan na "łodygach" nawet do 3m wysokości. Jej mrozoodpornośc szacuje się na -29C. Preferuje gleby lekkie, dobrze zdrenowanych piaszczyte, ale rośnie nawet na cięzkich podłożach z przewagą gliny. Może być uprawiana na podłożu ubogim w składniki odżywcze. Lubi pełne słońce lub lekki cień. Występuje w różnych  odmianach, m. in.: Golden Sword, Ivory Tower,  Bright Edge.

Autor: Botaurus stellaris  Licencja:  własność publiczna

do góry strony

Yucca Glauca

Soapweed: Jej ojczyzną jest środkowa Ameryka Północna. Wytwarza długie, wąskie liście ostro zakończone w kolorze niebiesko-zielonym i liczne kremowe kwiaty osadzone na wysokiej łodydze. W sprzyjających warunkach może być rośliną inwazyjną i trudną do zwalczenia. Jest jedną z bardziej mrozoodpornych jukk. Jej szacowana mrozoodporność to -34C! Jest nazywana również juką mydlaną z powodu leczniczych właściwości mydła wytwarzanego ze sproszkowanych korzeni, które m.in. zwalcza łupież i podrażnienia skóry.

Autor: Nick Licencja GNU Free Documetation License